Πλατεία Ταξίμ — τι να δείτε και τι να κάνετε

Η ίδια η πλατεία είναι σκηνικό για τη δημόσια ζωή της πόλης. Το Μνημείο της Δημοκρατίας — αποκαλύφθηκε το 1928, γλυπτό του Πιέτρο Κανόνικα — αγκυρώνει το κέντρο. Αξιοσημείωτα, δείχνει τον Ατατούρκ δύο φορές: στρατιώτη στη μία όψη, πολιτικό στην άλλη. Το Τζαμί του Ταξίμ (άνοιξε το 2021) και το ανακατασκευασμένο Πολιτιστικό Κέντρο Ατατούρκ (AKM, ξανάνοιξε το 2021) πλαισιώνουν τη νέα εποχή της πλατείας. Η σεζόν όπερας και μπαλέτου του AKM τρέχει τώρα ολοταχώς — το φετινό πρόγραμμα, για παράδειγμα, βάζει δίπλα δίπλα τη Μποέμ και τη Λίμνη των Κύκνων — και το ταμείο του αξίζει μια ματιά οποιοδήποτε βράδυ. Το πάρκο Γκεζί, στο μεταξύ, προσφέρει τη μόνη σκιά.

Η πραγματική ατραξιόν ξεκινά από τη γωνία. Η İstiklal Caddesi είναι η πεζόδρομη λεωφόρος του 1,4 χιλιομέτρου που κατεβαίνει από το Ταξίμ ως την πλατεία Τούνελ, και είναι ο περίπατος της Πόλης: προσόψεις μπελ επόκ, στοές, εκκλησίες πίσω από αυλές και το φημισμένο κόκκινο τραμ που περνά μέσα από το πλήθος. Κάθε πενήντα μέτρα δίνουν λόγο να σταματήσεις και γι' αυτό δύο περπατήματα δεν είναι ποτέ ίδια. Στη διαδρομή, το Çiçek Pasajı είναι η στοά των λουλουδιών που έγινε στοά με μεϊχανέδες, στη θέση του παλιού Θεάτρου Ναούμ· εξίσου ατμοσφαιρική, η ψαραγορά — Balık Pazarı — τρέχει ακριβώς δίπλα. Από την εμπειρία μας, η λεωφόρος ανταμείβει το αργό περπάτημα και την περιέργεια για τα στενά πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε λίστα. Χωθείτε σε κάθε στοά που φαίνεται μισοφωτισμένη· τα καλύτερα βιβλιοπωλεία και δισκοπωλεία κρύβονται έναν όροφο πιο πάνω.

Τι να κάνει λοιπόν κανείς πραγματικά εδώ; Να περπατήσει την İstiklal άκρη σε άκρη, να στρίψει στις στοές, να φάει στην ψαραγορά και να τελειώσει στο Τούνελ — ή να συνεχίσει κατηφορικά ως τον Πύργο του Γαλατά. Τη νύχτα, οι παράλληλοι δρόμοι γίνονται η πυκνότερη σειρά από μπαρ και μουσικές σκηνές της πόλης. Αξιοσημείωτα, αυτή είναι η γειτονιά όπου η Πόλη ξενυχτά περισσότερο.

Το όνομα είναι υδραυλικά, όχι ποίηση. Ταξίμ σημαίνει «διαίρεση» ή «διανομή», και το 1732 ο σουλτάνος Μαχμούτ Α΄ έχτισε εδώ ένα μαξέμ — τον πέτρινο θάλαμο όπου η βόρεια υδροδότηση της πόλης χωριζόταν και προωθούνταν στις κρήνες της συνοικίας. Η πλατεία μεγάλωσε γύρω από το υδραγωγείο και κράτησε το όνομα. Με άλλα λόγια, η πιο διάσημη πλατεία της Πόλης πήρε το όνομά της από ένα κτίριο κοινής ωφέλειας. Στην πραγματικότητα, η ιστορία σπάνια γίνεται λιγότερο ρομαντική ή πιο τίμια από αυτό.

Να το κομμάτι που χάνουν οι περισσότεροι οδηγοί: το οκταγωνικό μαξέμ στέκει ακόμη στην αρχή της οδού İstiklal. Είναι το μοναδικό ακέραιο μαξέμ που σώζεται στην Πόλη, και μετά από αποκατάσταση της İBB Miras ξανάνοιξε τον Ιούνιο του 2024 ως Μουσείο της Δημοκρατίας — που σημαίνει ότι μπορείτε πλέον να μπείτε στο ίδιο το κτίριο από το οποίο πήρε το όνομά της η πλατεία.

Οι σύγχρονες στρώσεις της πλατείας ήρθαν γρήγορα. Το Μνημείο της Δημοκρατίας έφτασε το 1928, πέντε χρόνια μετά το νέο κράτος. Στη συνέχεια, ο 20ός αιώνας έκανε το Ταξίμ σημείο συγκέντρωσης, χώρο παρελάσεων και σαλόνι της Πρωτοχρονιάς για την πόλη. Κατά συνέπεια, τα πάντα εδώ κουβαλούν μια δημόσια μνήμη — ακριβώς γι' αυτό η πλατεία ξαναχτίζεται, συζητιέται και αγαπιέται διαρκώς. Σταθείτε δέκα λεπτά δίπλα στο μνημείο και θα περάσει μπροστά σας όλη η πόλη: εργαζόμενοι, νύφες, διαδηλωτές, τουρίστες, σιμιτάδες. Αυτό το μείγμα είναι το θέαμα, και κανένα εισιτήριο στην πόλη δεν αγοράζει καλύτερο.

Κατηφορίζοντας τη λεωφόρο, το παρελθόν πάει βαθύτερα. Το Galatasaray Lisesi στη μέση ανάγει την καταγωγή του στο 1481, και στην άλλη άκρη της İstiklal το τελεφερίκ Τούνελ ανεβάζει κόσμο από το Καράκιοϊ από το 1875 — η δεύτερη αρχαιότερη υπόγεια αστική σιδηροδρομική γραμμή στον κόσμο μετά του Λονδίνου. Ένα μέτρο του πόσο συμπυκνώνεται εδώ η ιστορία: τραμ, Τούνελ και ένα τζαμί του 16ου αιώνα μοιράζονται τα ίδια εκατό μέτρα. Το Τούνελ είναι ακριβώς εκείνο το τελεφερίκ του 1875 — 573 μέτρα σήραγγας που κρατούν τους δύο σταθμούς του να δουλεύουν σαν ρολόι.