Ανάκτορο Τοπκαπί — εισιτήρια, ώρες και τι να δείτε

Το ανάκτορο ξεδιπλώνεται ως τέσσερις αυλές, καθεμιά πιο ιδιωτική από την προηγούμενη. Η πρώτη είναι δημόσιο πάρκο που φιλοξενεί την Αγία Ειρήνη. Η δεύτερη ήταν εκεί όπου κυβερνούσε η αυτοκρατορία, με το Αυτοκρατορικό Συμβούλιο και τα ανακτορικά μαγειρεία. Η τρίτη ανήκε στην εσωτερική αυλή του σουλτάνου και στη σχολή του· η τέταρτη, αντιθέτως, είναι όλο περίπτερα και θέα στον Βόσπορο. Ως αποτέλεσμα, το να περπατήσεις το Τοπκαπί σημαίνει να προχωράς προς τα μέσα μέσα από την οθωμανική εξουσία, πύλη την πύλη, προς δωμάτια που ελάχιστοι υπήκοοι είδαν ποτέ.

Το Χαρέμι είναι το ανάκτορο μέσα στο ανάκτορο — ο ιδιωτικός κόσμος της οικογένειας του σουλτάνου, υπό τη διοίκηση της μητέρας του, ντυμένος με τα καλύτερα πλακίδια Ιζνίκ που υπάρχουν. Περιλαμβάνει γύρω στα 300 δωμάτια, αν και η διαδρομή επισκεπτών δείχνει μόνο τα καλύτερα. Από την εμπειρία μας είναι το μισό του Τοπκαπί που θυμούνται οι άνθρωποι, και ανταμείβει όσους έρθουν νωρίς, πριν στενέψουν οι διάδρομοι από γκρουπ. Το Θησαυροφυλάκιο απαντά με δικό του θέαμα: το Εγχειρίδιο του Τοπκαπί και το Διαμάντι του Κουταλά, μια πέτρα 86 καρατίων περιτριγυρισμένη από 49 μικρότερα διαμάντια. Δίπλα, ο Θάλαμος των Ιερών Κειμηλίων φυλάσσει αντικείμενα που τιμώνται σε όλο τον ισλαμικό κόσμο, εκτεθειμένα με τον ήχο συνεχούς απαγγελίας του Κορανίου — παράδοση που διατηρείται εδώ, αξιοσημείωτα, από τον δέκατο έκτο αιώνα.

Δύο μικρότερες στάσεις αξίζουν την παράκαμψη. Για παράδειγμα, τα περίπτερα της Βαγδάτης και του Ρεβάν στην τέταρτη αυλή είναι περίπτερα-μπιζουτιέρες, χτισμένα για να γιορτάσουν εκστρατείες, με την καλύτερη θέα από βεράντα σε όλο το ανάκτορο. Οι επιχρυσωμένοι τρούλοι και οι πλακιδωτές στοές τους δείχνουν την αυτοκρατορία στο παιχνίδι κι όχι στη δουλειά. Στο μεταξύ, τα μαγειρεία — που κάποτε τάιζαν χιλιάδες κάθε μέρα — εκθέτουν μια από τις μεγάλες συλλογές κινεζικής πορσελάνης στον κόσμο, πάνω από 10.000 κομμάτια μαζεμένα σε έξι αιώνες αυτοκρατορικής όρεξης. Ψάξτε τα σελαντόν: η αυλή τα εκτιμούσε πιστεύοντας ότι φανερώνουν το δηλητήριο.

Ο Μεχμέτ Β΄ ξεκίνησε το ανάκτορο το 1459, έξι χρόνια μετά την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης, επιλέγοντας την παλιά βυζαντινή ακρόπολη για τη θέα και για τον συμβολισμό της. Το όνομα ήρθε αργότερα — Τοπκαπί, «πύλη του κανονιού», δανεισμένο από μια παραθαλάσσια πύλη στα θαλάσσια τείχη από κάτω. Για περίπου τέσσερις αιώνες υπηρέτησε ως έδρα της αυτοκρατορίας: εδώ στέφονταν οι σουλτάνοι, εδώ ταπεινώνονταν οι απεσταλμένοι, και οι διαταγές της αυτοκρατορίας έβγαιναν από τη δεύτερη αυλή του. Κατά συνέπεια, καμιά διεύθυνση στην αυτοκρατορία δεν ζύγιζε περισσότερο. Συγκεκριμένα, αυτό δεν ήταν ποτέ ένα μόνο κτίριο. Στο απόγειό του το τειχισμένο συγκρότημα κάλυπτε περίπου 350.000 τετραγωνικά μέτρα. Μέσα ζούσαν έως και 4.000 άνθρωποι, από ακολούθους και μαγείρους ως την ίδια τη βασιλική οικογένεια.

Η πολιτική ζωή του ανακτόρου τελείωσε το 1856, όταν ο σουλτάνος Αμπντουλμετζίτ Α΄ μετέφερε την αυλή πιο κάτω, στο ευρωπαϊκού τύπου ανάκτορο Ντολμαμπαχτσέ. Το Τοπκαπί, στο μεταξύ, κράτησε τα κειμήλια και τις μνήμες. Τα δωμάτια άδειασαν από πολιτική. Οι επισκέπτες ήρθαν αργότερα, και έκτοτε δεν σταμάτησαν. Έπειτα, στις 3 Απριλίου 1924, η νεαρή Δημοκρατία το μετέτρεψε στο πρώτο της μουσείο. Σύμφωνα με τη Britannica και τα ίδια τα αρχεία του ανακτόρου, αυτό το κατέστησε μία από τις πρώτες πράξεις της Δημοκρατίας να κρατήσει το αυτοκρατορικό παρελθόν αντί να το σβήσει. Μαζί με την υπόλοιπη Ιστορική Χερσόνησο, ανήκει στην Παγκόσμια Κληρονομιά της UNESCO από το 1985.

Το Διαμάντι του Κουταλά κουβαλά τον αγαπημένο θρύλο του ανακτόρου: ένας ψαράς υποτίθεται ότι βρήκε την πέτρα σε έναν σωρό σκουπιδιών και την αντάλλαξε με έναν κουταλά για τρία ξύλινα κουτάλια. Οι ιστορικοί σηκώνουν το φρύδι· το όνομα, στην πραγματικότητα, έμεινε ούτως ή άλλως — και το αποτέλεσμα των 86 καρατίων επισκιάζει την ιστορία.

Εν συντομία, το Τοπκαπί είναι εκεί όπου η Οθωμανική Αυτοκρατορία φύλαγε την καρδιά της. Το Ντολμαμπαχτσέ πήρε τους πολυελαίους· αυτός ο λόφος κράτησε τα κειμήλια, τα αρχεία — κάπου 300.000 έγγραφα — και τα φαντάσματα.