Muzea Archeologiczne w Stambule — bilety i najważniejsze eksponaty

Muzea Archeologiczne w Stambule to zespół trzech muzeów na zboczu między pałacem Topkapı a parkiem Gülhane. Liczba mnoga ma znaczenie. Główny gmach neoklasyczny mieści sarkofagi i świat klasyczny. Kiosk Kaflowy z 1472 obejmuje z kolei ceramikę islamską. Muzeum Starożytnego Wschodu przechowuje ponadto zbiory mezopotamskie. Uczciwe zastrzeżenie na 2026: budynek Starożytnego Wschodu i Kiosk Kaflowy są zamknięte z powodu renowacji. Planuj wokół gmachu głównego — to tam w istocie mieszkają arcydzieła. Główne sale otwierano ponownie etapami po długim remoncie. Pokazują teraz kolekcję w nowoczesnym oświetleniu, na które czekała sto lat. Wynik zaskakuje ludzi. W mieście hałaśliwych, obstawionych kolejkami pomników to spokojne muzeum światowej klasy, które większość planów pomija. To cały argument, i broni się sala po sali.

Gwiazdą jest trumna. Sarkofag Aleksandra to marmurowy grobowiec z czwartego wieku przed naszą erą, rzeźbiony scenami bitewnymi tak ostrymi, że konie wciąż napinają się w wysiłku. Znaleziono go w Sydonie, w dzisiejszym Libanie. Nazwę bierze w istocie od postaci Aleksandra Wielkiego walczącego na jego boku. Co znamienne, to nie jest grób samego Aleksandra — badacze przypisują go zwykle Abdalonimosowi, królowi, którego Aleksander osadził w Sydonie. Rzeźba zachowuje, co znamienne, ślady pierwotnej polichromii. Żadne zdjęcie nie oddaje sprawiedliwości szczegółom. Z naszego doświadczenia zwiedzający planują przy nim pięć minut, a zostają dwadzieścia pięć. Otaczające znaleziska z królewskiej nekropolii w Sydonie — cały zakopany cmentarz królów, przekopany w 1887 — wypełniają salę jak obsada drugoplanowa. Obejdź salę zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Sarkofagi rosną w jakości, a Aleksander wypada na końcu, dokładnie tak, jak chcą kuratorzy.

Co jeszcze zasługuje na czas? Galerie rzeźby na przykład biegną od archaicznej Grecji po cesarski Rzym bez jednej słabej sali. Tymczasem mniejsze gabloty kryją słynne dokumenty. Zbiór tabliczek obejmuje obiekty związane z traktatem z Kadesz — najstarszym zachowanym traktatem pokojowym w dziejach. Ponieważ budynek Starożytnego Wschodu jest w renowacji, miejsce ekspozycji może się zmienić; zapytaj w kasie. Krótko: muzeum światowej klasy w cenie i tłoku muzeum lokalnego.

Muzea istnieją, bo pewien człowiek się rozzłościł. Przez cały dziewiętnasty wiek zachodnie ekspedycje wywoziły starożytności świata osmańskiego do Londynu, Paryża i Berlina — legalnie, na mocy pobłażliwych przepisów. Osman Hamdi Bey był malarzem, archeologiem i urzędnikiem, który w 1881 przejął zbiory cesarskie. Postanowił, że imperium zatrzyma własną przeszłość. W konsekwencji zaostrzył prawo o zabytkach. Następnie sam kopał w Sydonie w 1887. Sprowadził jego królewskie sarkofagi do Stambułu, zamiast patrzeć, jak odpływają na zachód. Był też najsłynniejszym malarzem Turcji — jego najbardziej znane płótno wisi w muzeum, które sam pomógł umożliwić. Niewiele instytucji na świecie zawdzięcza tyle jednej karierze, a muzeum zachowało w związku z tym jego nazwisko na swojej ulicy: Osman Hamdi Bey Yokuşu, uliczka, którą wspinasz się do bramy.

Kolekcja zaczęła się jako Müze-i Hümayun — Muzeum Cesarskie — założone w 1869. Zbudowana specjalnie dla niej siedziba otwarła się 13 czerwca 1891, według projektu Alexandre'a Vallaury'ego. Na przykład popatrz na fasadę, zanim wejdziesz: jej kolumnowy front celowo powtarza dwa najsłynniejsze sarkofagi ze środka, Aleksandra i Płaczki. Budynek jest tak samo portretem własnej kolekcji — architekturą cytującą skarby, dla których ochrony powstał.

Instytucja urosła do rangi jednego z wielkich muzeów archeologicznych świata. Jej zbiory liczy się zwyczajowo na około milion obiektów (Wikipedia, 2026). Następnie dwudzieste stulecie połączyło sąsiednie budynki w jeden zespół. Niedawny remont podniósł sale z 1891 do nowoczesnych standardów muzealnych. Innymi słowy, muzeum, które Osman Hamdi zbudował, by historia nie opuszczała Stambułu, pokazuje jej dziś więcej i lepiej niż kiedykolwiek.